Wat gebeurt er als een passeerafspraak wordt afgezegd en daarna blijft het stil? Moet de notaris afwachten of zelf het initiatief nemen? In deze zaak leidde die vraag tot een klacht én hoger beroep. Het hof oordeelde dat voortvarendheid grenzen kent – maar wanneer moet een notaris wél proactief zijn?

Lees de volledige analyse en ontdek welke factoren doorslaggevend zijn in de noot van Martine Höfelt in het Tijdschrift Tuchtrecht van Sdu: TT-03-2025_34_Höfelt

In haar noot in het tijdschrift Jurisprudentie Erfrecht (JERF 2024/8) bespreekt Leonie Rammeloo de uitspraak van de notariskamer van het gerechtshof Amsterdam van 30 juli 2024. Die beslissing gaat over het handelen van een partij-notaris jegens een legitimaris. De notaris heeft aanvankelijk een inleidend gesprek over het testament van moeder gevoerd met beide zusters –  de ene is erfgenaam en executeur, de ander is onterfd en dus legitimaris – en is circa drie weken later de erfgenaam bij gaan staan. In zijn brieven stelt hij tegenover de legitimaris dubieuze voorwaarden, zoals dat de eigen adviseur van de legitimaris niet bij een gesprek aanwezig mag zijn en dat zij stukken alleen per aangetekende post kan aanleveren. Deze verwijten (en meer) worden in de noot onder de loep genomen. 

Lees verder: JERF 2025_162 De onhandige partijnotaris

#Notariaat #erfrecht #Tuchtrecht  #Juridisch #Rechtspraak #Notariskamer #partij-notaris

De Kamer voor het notariaat Den Haag heeft op 16 oktober 2024 geoordeeld dat een schikkingsvoorstel van een notaris, met als voorwaarde de intrekking van een tuchtklacht, tuchtrechtelijk laakbaar is. Martine Höfelt van ons kantoor vindt dit te ver gaan. Een schikking is een effectief middel om conflicten op te lossen zonder onnodige juridisering. Een categorisch verbod kan notarissen onnodig beperken in hun professionele vrijheid.

Lees meer in de noot van Martine Höfelt in de eerste editie van 2025 van het Tijdschrift Tuchtrecht van Sdu: TT-01-2025_10_Höfelt

Het is vaste rechtspraak dat de geheimhoudingsplicht van een notaris zich in het algemeen niet uitstrekt tot de wijze waarop hij te werk gaat. Daarom mag hij zijn werkwijze in het dossier van de cliënt in algemene bewoordingen beschrijven. Een notaris kan in zijn verweer echter niet verklaren wat hij met de cliënt heeft besproken of wat de cliënt hem heeft toevertrouwd.

Regelmatig gebeurt het dat een notaris te weinig informatie aan een belanghebbende verstrekt en/of te snel een beroep doet op zijn geheimhoudingsplicht. Vaak is het echter goed mogelijk om, zonder de geheimhoudingsplicht te schenden, toch een toelichting te geven op de gang van zaken die hebben geleid tot de totstandkoming van een akte en/of op de manier waarop de notaris zich een oordeel heeft gevormd over de wilsbekwaamheid van een cliënt, inclusief zijn eigen waarneming van die cliënt.

In het Tijdschrift Tuchtrecht (Sdu) publiceerde Martine Höfelt een noot bij een beslissing van de Notariskamer van het Hof. Anders dan de meeste tuchtrechtelijke uitspraken over dit onderwerp gaat het in deze procedure over de grenzen van de geheimhoudingsplicht van een notaris niet over een familierechtelijke kwestie, maar over een vennootschapsrechtelijke kwestie. Het Hof oordeelde dat de notarissen terecht een beroep hebben gedaan op de geheimhoudingsplicht bij een inschrijving in het Handelsregister.

In deze uitspraak hanteert de Notariskamer van het hof de vaste maatstaf voor de beoordeling van de zorg- en onderzoeksplicht van een notaris bij vertegenwoordiging van een vennootschap als comparant in een akte. Die maatstaf bepaalt dat een notaris zich er bij een akte, waarin een vennootschap een rechtshandeling verricht, van moet vergewissen dat de vertegenwoordiger van deze vennootschap bevoegd is de in de akte opgenomen rechtshandelingen te verrichten, maar dat deze zorgplicht niet zover gaat dat de notaris ook onderzoek moet doen naar slechts intern werkende statutaire goedkeurings- of besluitvormingseisen. Dit is slechts anders als er sprake is van bijzondere omstandigheden die maken dat de notaris hier wél onderzoek naar moet doen.

Hoewel de kamer voor het notariaat in eerste aanleg geen bijzondere omstandigheden aanwezig achtte en de klacht over het niet uitvoeren van nader onderzoek ongegrond verklaarde, oordeelt het hof dat de klacht gegrond is. Er was volgens het hof wel degelijk sprake van dergelijke bijzondere omstandigheden.

In deze noot wordt de toepassing van deze maatstaf in de tuchtrechtspraak geschetst en komt de vraag aan de orde of in deze kwestie nader onderzoek naar intern werkende statutaire goedkeurings- of besluitvormingseisen soelaas had geboden. Hier lijkt eerder sprake van een situatie waarin de notaris op basis van een zekere zorgplicht voor de belangen van derden nader onderzoek had moeten doen en zijn medewerking had moeten weigeren.

De kantonrechter van de rechtbank Zeeland-West-Brabant vernietigt in zijn vonnis van 20 december 2023 een testament uit 2016 op basis van een uitgebreid deskundigenbericht (na het overlijden van de erflater). In dit deskundigenbericht heeft een geriater de geestelijke toestand van de erflater tijdens het opmaken van het testament bij de notaris -achteraf – beoordeeld. Waar de tuchtrechter in diezelfde kwestie eerder had geoordeeld dat de notaris géén verwijt trof bij de bepaling van de wilsbekwaamheid en vrije wilsvorming van de erflater tijdens het opstellen en passeren van de akte, heeft de kantonrechter het testament vernietigd en daarmee de visie van de deskundige over de geestelijke vermogens van erflater overgenomen.

Leonie Rammeloo heeft een noot bij dit vonnis geschreven in het tijdschrift Jurisprudentie Erfrecht (JERF 2024/4) en bespreekt daarin deze kwestie onder verwijzing naar de testamentaire praktijk en de tuchtrechtspraak over het beoordelen van wilsbekwaamheid. Ook gaat zij in op de notariële geheimhoudingsplicht in het licht van de door de notaris afgelegde verklaringen in de procedure bij de kantonrechter.

Lees verder: JERF 2024_63 De wilsonbekwame erflater_noot LHR bij RBZWB 2023 9063: 

#notariaat #erfrecht #tuchtrecht  #juridisch #rechtspraak #notariskamer #wilsbekwaamheid #deskundige

Deze opvallende tuchtrechtelijke beslissing – over de vraag of het ‘seksuele gedrag’ van de notaris de eer en het aanzien van en het vertrouwen in het notariaat heeft geschaad – heeft al de nodige aandacht van de pers heeft gekregen. NRC wijdde er zelfs twee volle pagina’s aan en noemde de notaris (en zijn kantoor) bij zijn volledige naam.

Omdat deze zaak nog onder de rechter is, geef ik in deze annotatie bewust nog niet mijn visie op de tuchtrechtelijke beoordeling en de hoogte van de maatregel. Wel ga ik in deze annotatie in op de norm die de tuchtrechter hanteert bij de beoordeling van privé handelingen (en wanneer er al dan niet sprake is van privé handelingen van een notaris) en onderzoek ik waar de grens ligt tussen het privéleven van een notaris en de uitoefening van zijn publieke functie. Onder welke omstandigheden zou de tuchtrechter hier wellicht anders hebben geoordeeld?

Lees hier de noot van Martine Höfelt in aflevering 2 van het Tijdschrift Tuchtrecht 2024 van Sdu: TT-02-2024_20_Höfelt

Ondanks het feit dat de tuchtprocedure van klager tegen de notaris was afgerond, was de notaris niet van deze klager af. In een nieuwe tuchtprocedure beklaagde de klager zich over het verweer van de notaris in de eerdere tuchtprocedure.

Mag een klager zich daarover beklagen of kan de notaris in zo’n geval met succes een beroep doen op het ne bis in idem-beginsel? En hoe kan een notaris vermijden dat hij een klacht krijgt over de wijze waarop hij zich in een tuchtprocedure heeft verweerd?

Lees hier verder over in de noot van Martine Höfelt in aflevering 4 van het Tijdschrift Tuchtrecht 2023 van Sdu: TT-04-2023_52_Höfelt

Leonie Rammeloo deelt in dit interview in het vakblad 𝗣𝗘 𝙉𝗼𝘁𝗮𝗿𝗶𝗮𝗮𝘁 (van FBN Juristen) haar ervaringen met beroepsaansprakelijkheid en tuchtrecht in het notariaat.

Lees verder: Interview – Leonie Rammeloo

Een notaris is onder omstandigheden verplicht om te wijzen op fiscale risico’s. Dat deze concrete zorgplicht best ver gaat, lichtte Martine Höfelt al eerder toe (‘Notarieel relatieadvies om fiscale redenen: dat gaat te ver, TT 2021/37). Anders dan in de meeste recente tuchtrechtelijke uitspraken over dit onderwerp, pakt het in deze zaak wél gunstig uit voor de notaris. De notaris heeft in twee instanties – kennelijk dankzij (gespreks)notities – voldoende aannemelijk kunnen maken dat hij niet wist of redelijkerwijs niet kon weten dat de B.V. een pensioenregeling in eigen beheer had. Daarom was er voor de notaris geen aanleiding om bij erflater aan te dringen op voorafgaand advies van een fiscaal adviseur.

Lees verder over de grenzen van de informatie- en waarschuwingsplicht van een notaris over fiscale gevolgen in TT 2023/14: Tijdschrift Tuchtrecht 23-02-2023, afl. 1

Contant geld is een wettig betaalmiddel. Toch kleven er bezwaren aan, omdat het kan worden ingezet voor criminele activiteiten zoals witwassen en heling. Maar betekent dat dat het  advocaten niet toegestaan zou mogen zijn om contant geld aan te nemen? Of erger, dat wanneer zij dat wel doen zij mee zouden werken aan heling en witwassen? Dit artikel van Gerrit Jan Pulles voert argumenten aan tegen die conclusie en betoogt dat een inhoudelijke discussie moet worden gevoerd over het aannemen van contant geld door de advocatuur. Daarbij moet de rechtsstatelijke rol die advocaten hebben een rol spelen.

Lees verder door het artikel hier te downloaden: Contant geld en de rechtsstatelijke rol van de advocaat, Ars Aequi feb 2023

Het onderwerp interne  onderzoeken door advocaten is hot. Vanuit verschillende hoeken klinkt kritiek op de rol van advocaten bij interne onderzoeken en de roep om deze onderzoeken aan duidelijke(r) regels te onderwerpen.

De tuchtrechter heeft de afgelopen jaren, en in het bijzonder in 2022, steeds meer duidelijkheid geschapen over de vraag waaraan een dergelijk onderzoek moet voldoen en wat van een advocaat-onderzoeker mag worden verwacht.

In dit artikel in ArbeidsRecht zetten Sophie Knijnenburg en Leonie Rammeloo recente overwegingen van tuchtrechters op een rij, om te komen tot een overzicht van wat de advocaat-onderzoeker kan en mag doen én wat hij moet laten.

Lees verder door het artikel in ArbeidsRecht te downloaden: ArbeidsRecht 2023-1_S.F. Knijnenburg_L.H. Rammeloo

Gelukkig is het uitzonderlijk dat een ruzie tussen een notaris en een advocaat zo hoog oploopt dat de politie eraan te pas moet komen. Deze alleen al daarom opvallende beslissing van de notariskamer van het hof Amsterdam van 26 juli 2022 heeft zowel in de advocatuur als in het notariaat de nodige aandacht gekregen. Omdat er maar weinig notarieel tuchtrechtelijke jurisprudentie is over beweerdelijk onbetamelijke of ongepaste uitlatingen van notarissen, schreef Martine Höfelt een noot bij deze beslissing in het Tijdschrift Tuchtrecht. 

Lees verder door onderstaande noot de downloaden: TT 2022-4

Een civiele voorzieningenrechter beveelt een milieustichting om een bestuursrechtelijk beroep in te trekken. Handhaven van het beroep zou volgens de voorzieningenrechter misbruik van recht opleveren, de belangen van de wederpartij schaden en jegens hen onrechtmatig zijn. Een niet vaak voorkomende en opmerkelijke uitspraak. In deze noot in het Tijdschrift Tuchtrecht (2022/4) onderzoekt Gerrit Jan Pulles of een dergelijke uitspraak ook tuchtrechtelijke consequenties zou kunnen hebben. Als de Stichting door een advocaat zou zijn bijgestaan, zou die dan tuchtrechtelijk verwijtbaar hebben gehandeld?

Lees verder door het artikel hier te downloaden:
Noot TT 4 2022 45 GJW Pulles

In deze noot in het Tijdschrift Tuchtrecht van november 2021 bespreekt Martine Höfelt naar aanleiding van een beslissing van de notariskamer van het Hof Amsterdam van 10 augustus 2021 de vraag welke omstandigheden het inroepen van rechtsbijstand en het doorberekenen van de daarmee gepaard gaande kosten aan partijen rechtvaardigen. 
Lees verder door onderstaande noot de downloaden: 
Tijdschrift Tuchtrecht 18-11-2021, afl. 4

In de Special over geheimhouding en verschoningsrecht van het Tijdschrift Tuchtrecht verscheen dit artikel van Leonie Rammeloo over de geheimhoudingsplicht van de notaris.

Tijdschrift Tuchtrecht 2021/16, aflevering 2, 2021, 1 april 2021

In deze noot in het Tijdschrift Tuchtrecht gaat Martine Höfelt met haar mede-redactielid mr. Emilie van Rijckevorsel-Teeuwen in op het dilemma waar de notaris zich in de praktijk niet zelden mee geconfronteerd ziet: welke informatie valt nog onder de geheimhoudingsplicht en dient vertrouwelijk behandeld te worden en welke informatie kan wel verstrekt worden? Hoe zit het bovendien met de notaris die zich geconfronteerd ziet met een tuchtklacht van een derde? Heeft deze notaris voor wat betreft zijn geheimhoudingsplicht anders te handelen dan in het geval die derde zich buiten een tuchtklacht om tot de notaris wendt met een verzoek om informatie? In de praktijk blijkt het vaak mis te gaan. Reden waarom in deze noot nog eens dieper op dit vraagstuk wordt ingegaan.

Tijdschrift Tuchtrecht 2021/23, aflevering 2, 2021, 1 april 2021